ام کلثوم سلام الله علیها

از ویکی اربعین
پرش به ناوبری پرش به جستجو

ام کلثوم (سلام الله علیها)، چهارمین فرزند امیرمومنان و فاطمه زهراء (سلام الله علیهما) است که در سال 6ه.ق در مدینه به دنیا آمد.در روز عاشورا در کربلا حضور داشت . همراه اهل بیت به کوفه و شام به اسارت برده شد و در روز اربعین در رثای امام حسین (علیه السلام)در کربلا نوحه سرائی کرد.

تولد و خانواده

ام کلثوم کبری (سلام الله علیها)، چهارمین فرزند امیرمومنان (علیه السلام) و فاطمه زهراء (سلام الله علیها) است که پس از امام حسن ، امام حسین و زینب کبرا (علیهم السلام) به دنیا آمد. در تاریخ ولادت ام کلثوم ، میان مورخان اختلاف وجود دارد ؛اما مورد اتفاق شیعه و سنی است که علی و فاطمه (علیهما السلام) ، فرزندی به ‌نامه ام کلثوم داشتند.[۱] تاریخ ولادت او را سال ۶ه.ق نوشته اند.[۲] برخی نیزولادت او را در عصر پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) یا قبل از وفات آن حضرت دانسته اند.[۳]

در کربلا

برخی مقتل نویسان درباره حضور ام کلثوم (سلام الله علیها)در کربلا، سخن گفته اند و در بسیاری از موارد ، در کنار حضرت زینب (سلام الله علیها) از او نام برده اند و مصیبت هایش را نقل کرده اند. علامه مجلسی (رحمة الله علیه) می‌نویسد:« پس از شهادت امام حسین (علیه السلام) به هنگام آتش زدن خیمه ها، گوشواره را از گوش ام کلثوم ، خواهر امام حسین (علیه السلام) کشیدند.[۴]وی ، یکی از راویان واقعه عاشورا بود و در کوفه و مجلس ابن زیاد ، خطبه خواند. ابن طیفور در کتاب خود، خطبه ای را از ام کلثوم نقل کرده که به گفته وی ، در کوفه و در جریان اسارت اهل بیت علیهم السلام بیان شده است.[۵] علامه مجلسی (رحمة الله علیه) نیز سخنان و اشعار ام کلثوم در مجلس ابن زیاد را ذکر کرده است.[۶]او می نویسد:« در جریان اسارت ، هنگامی که کوفیان برای اطفال غذا آوردند ، ام کلثوم فریاد زد و گفت: ای اهل کوفه! صدقه بر ما حرام است».[۷] ابن طاووس (رحمة الله علیه) می‌نویسد: «هنگامی که امام حسین (علیه السلام) وداع نمود ،ام کلثوم ندا سر داد: یا اباعبدالله! بعد از مصیبت از دست دادن شما ، وای برما ! امام (علیه السلام) نیز ام کلثوم و زینب و رباب را تسلی داد».[۸]«هنگام ورود کاروان اسرا به شام نیز ام کلثوم از شمر خواست که سرهای شهدا را از میان اسرا خارج سازد و به سمت دیگر ببرد تا نگاه‌ها به آن سو بیفتد و خاندان پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) را کمتر نظاره کنند».[۹]

در اربعین

در برخی منابع ، گزارش‌هایی درباره سوگواری ام کلثوم (سلام الله علیها) در روز اربعین دیده می‌شود. در کتاب الدمعةالساکبة آمده است:در روز اربعین ، حضرت ام کلثوم (سلام الله علیها) ، خواهر کوچک امام حسین (علیه السلام) در حالی که بر صورت خود سیلی می زد، با صدای بلند ،ناله سر داد:« امروز روزی است که جدم محمد رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) از دنیا رفت ؛امروز روزی است که پدرم امیرمومنان (علیه السلام) از دنیا رفت ؛ امروزروز از دنیا رفتن مادرم فاطمه زهراء (سلام الله علیها) است». بقیه زنان نیز از ناله ام کلثوم (سلام الله علیها) به شیون آمدند و به صورت خود سیلی زدند و مرثیه سرایی کردند و گفتند: «وای از این مصیبت ! وای حسن ! وای حسین ».[۱۰]

پانویس

  1. مفید ، الارشاد ،ج ۱ ، ص ۳۵۴ ؛ ابن سعد ، الطبقات الکبری ، ج ۸ ص ۴۶۳ ؛ تاریخ یعقوبی ، ج ۲ ، ص ۲۱۳ ؛ تاریخ طبری ، ج ۴ ، ص ۱۱۸.
  2. ذهبی ، سیر اعلام النبلاء ، ج ۳ ، ص500 ؛ دخیل ، اعلام النساء ، ص ۲۳۸.
  3. ابن حجر ،الاصابه ،ج ۸ ، ص ۴۶۴ ؛ ابن عبدالبر ، الاستیعاب ،ج ۴ ، ص ۱۹۵۴.
  4. مجلسی ، بحارالانوار ،ج ۴۵ ، ص ۶۰.
  5. ابن طیفور ، بلاغات النساء ، ص ۲۳.
  6. مجلسی ، بحارالانوار ، ج ۴۵ ، ص ۱۱۲- ۱۱۵.
  7. مجلسی ، بحارالانوار ، ج ۴۵ ، ص ۱۱۴.
  8. ابن طاووس ، لهوف ، ص ۸۲.
  9. ابن طاووس ، لهوف ، ص ۱۷۴.
  10. البهبهانی ، الدمعة الساکبه ، ص ۱۶۳ ؛ المازندرانی ، معالی السبطین ، ص ۱۹۷ ؛ الزنجانی ، وسیلة الدا رین ، ص ۴۰۵.

منبع

هاشمی ، سید محمود وجعفری پور،محمد،فرهنگ نامه اربعین.